Her yıl binlerce insan boğulma nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Boğulma, bayılma ve zehirlenme gibi nedenlerle ortaya çıkabileceği gibi, en yaygın olarak suda gerçekleşmektedir. Boğulmamak için alınması gereken önlemler kadar, boğulan bir kişiye nasıl müdahale edileceği de son derece önemlidir. Kişinin hayatını kurtarmak ve acil servis gelene kadar ilk yardımı sağlamak için herkesin bilmesi gereken bazı temel aşamalar bulunmaktadır. Bu aşamaları ve boğulma hakkında daha fazla bilgiyi aşağıda bulabilirsiniz.

Boğulma Nedir?

Boğulma, en basit tanımıyla nefes alamama durumunda vücuttaki dokulara yeterli miktarda oksijen gitmemesi ve bu dokuların zarar görmesi durumudur. Anoksemi olarak da bilinen boğulma sonucunda kişi kurtarılabilir veya ölümle sonuçlanabilir. Her iki durumda da olayın adı boğulmadır. Boğulma sonrası hayatta kalanların üçte birinde işlev veya doku bozukluğu kalabilir.

Bazı durumlarda kişi veya çevresindekiler boğulmanın farkına varamayabilirler. Bu nedenle boğulma belirtilerini bilmek faydalıdır. Boğulma belirtileri arasında nefes almada zorluk, gürültülü ve hızlı solunum, ağızda köpüklenme, yüzde ve tırnaklarda morarma, yanıt vermede zorlanma ve bayılma yer alır.

Boğulma Nedenleri

Boğulmanın birçok nedeni bulunmaktadır. Bunlar arasında nefes borusuna sıvı veya yabancı cisim kaçması, akciğerlerin zarar görmesi, gaz zehirlenmesi, asılma, bayılma ve bilinç kaybı sonucunda dilin geriye kayması yer alır. En yaygın boğulma nedeni ise suda boğulmadır. Akciğerlere önemli miktarda su gitmesiyle oluşan bu tür boğulmalar, özellikle 15 yaş altındaki çocuklarda yaygındır. Birleşmiş Milletler Dünya Sağlık Örgütü’nün Küresel Boğulma Raporu’na göre her yıl ortalama 372 bin kişi suda boğulma nedeniyle hayatını kaybetmektedir.

Suda Boğulmalar Neden Olur?

Dünya Sağlık Örgütü, suda boğulmayı “sıvı ortama batma veya dalma sonucu gelişen solunumsal bozulma” olarak tanımlamaktadır. Yeterli solunum yapıldığında, insan vücudu özkütle farkı nedeniyle suya batmaz. Ancak, kişi su yuttuğunda yoğunluğu artar ve su üzerinde kalamaz hale gelir. Akciğerler de etkilendiğinde kişi nefes alamaz, bayılır ve daha da dibe batma riski yaşar.

Dünyada her saat başı 40 kişinin hayatını kaybettiği suda boğulmanın nedenleri arasında şunlar yer alır:

• Yüzme bilmeme
• Riskli davranışlarda bulunma
• Alkol ve yasadışı ilaç kullanımı
• Uyarıları dikkate almama
• Akıntılar
• Korku ve panik
• Yetersiz ebeveyn denetimi
• Dibe saplanma
• Travma
• İnme
• Kramp
• Kalp krizi
• Epilepsi
• Astım gibi medikal rahatsızlıklar

Boğulmalarda İlk Yardım

Boğulma durumunda ilk yardım hayati önem taşır. Doğru ve zamanında yapılan ilk yardımla kişi kurtarılabilirken, yanlış veya gecikmiş müdahale ölümle sonuçlanabilir. Acil yardım ekipleri gelene kadar yapılması gereken ilk yardım adımları şunlardır:

• Hızlı Müdahale: Boğulan kişiye can simidi veya yelek atılmalıdır. İp veya uzun bir cisim uzatılarak kişinin su üzerinde kalması sağlanmalıdır. Kişinin sırtüstü pozisyon alması ve ağız ile burnunun su üstünde kalması sağlanmalıdır. Kurtarıcı kişi iyi derecede yüzme bilmiyorsa, boğulan kişiyi yüzerek çıkarmak sakıncalı olabilir.
• Sudan Çıkarma: Kişi hızlı ve dikkatli bir şekilde sudan çıkarıldıktan sonra solunum, nabız ve omurga hasarı kontrolü yapılmalı ve sırtüstü yatırılmalıdır.
• Engelleyici Unsurları Kaldırma: Solunumu engelleyecek takma diş, kravat, kemer gibi materyaller varsa çıkarılmalıdır.
• Yapay Solunum ve Kalp Masajı: 20-30 dakika geçse bile yapay solunum yapılmalıdır. Soluk almayı başardıktan sonra, kişinin göğüs kafesine bastırılarak kalp masajı uygulanmalıdır. 5 yapay solunum ve 30 kalp masajı şeklinde müdahale sürdürülmelidir.
• Suların Boşaltılması: Kişinin kalp atışları ve solunumu normale döndüğünde, iki elle karın altından tutularak yukarı kaldırılmalı ve midedeki su boşaltılmalıdır.
• Islak Giysilerin Çıkarılması: Kişinin üstündeki ıslak giysiler çıkarılmalı ve kuru bir örtüyle örtülmelidir.
• Acil Yardım Çağrısı: 112 acil servis aranarak yardım istenmeli ve kişinin yaşam bulguları izlenmelidir.

Boğulmamak İçin Alınacak Önlemler

• Yüzme Bilgisi: Yüzme bilmeyen kişilerin derin sulara girmemesi gerekmektedir.
• Akıntılar ve Dalgalar: Akıntılar ve dalgalı sular tehlikelidir; bu nedenle denize girerken dikkat edilmelidir.
• Bataklıklar: Bataklık riski bulunan göllerde yüzmekten kaçınılmalıdır.
• Korku ve Panik: Korku ve panik halinde kişi su yutabilir, bu yüzden sakin kalmaya çalışılmalıdır.
• Kronik Rahatsızlıklar: Epilepsi, kalp krizi ve astım gibi rahatsızlıkları olan kişiler yüzme sırasında dikkatli olmalıdır.
• Tehlikeli Hareketlerden Kaçınma: Suda tehlikeli hareketler yapmaktan kaçınılmalıdır.
• Derinlik Bilgisi: Derinliğin bilinmediği yerlerde suya atlanmamalıdır.
• Güvenli Ekipman Kullanımı: Simit ve deniz yatağı gibi ekipmanlara güvenilmemeli, bu ekipmanlarla derinlere gidilmemelidir.
• Can Yeleği Kullanımı: Tekne veya kayık turlarında can yeleği giyilmelidir.
• Alkol ve Yemek Sonrası: Alkol veya yemek sonrası hemen suya girilmemelidir.
• Çocukların Denetimi: Çocuklar sürekli gözlenmeli ve kontrol altında tutulmalıdır.

Boğulmaların önlenmesi ve doğru müdahale ile birçok hayat kurtarılabilir.