Toplumda yaygın olarak görülen bazı sağlık sorunlarının temelinde genetik faktörler yatar. Bu sağlık sorunları, bireylerin yaşamı boyunca devamlılık gösterir ve yaşam tarzını doğrudan etkiler. Bu sorunlardan biri de Gilbert hastalığıdır, ki bu hastalıkta görülen sarılık bulaşıcı değildir.

Gilbert hastalığı veya sendromu, karaciğerin vücutta bazı maddeleri işleyerek uzaklaştırma mekanizmasındaki bozukluklardan kaynaklanır. Bu bozukluklar nedeniyle "bilirubin" adı verilen bir madde gereğinden fazla birikir. Sağlıklı bireylerde, kırmızı kan hücrelerinin yıkılmasıyla oluşan bilirubin, karaciğer tarafından işlenip vücuttan atılır. Ancak Gilbert hastalığında bu süreç aksar, kanda ve karaciğer dokusunda bilirubin birikerek çeşitli belirtilere yol açar.

Gilbert Hastalığının Sebepleri Nelerdir?

Gilbert hastalığının temelinde genetik faktörler yatar. Bilirubinin işlenmesinden sorumlu proteinleri kodlayan genlerde meydana gelen mutasyonlar, bu hastalığın ortaya çıkmasına neden olur. Ailesinde benzer şikayetleri olan bireylerde, Gilbert sendromu olma riski yüksektir. Hastalığın ortaya çıkabilmesi için UGT1A1 genindeki mutasyonun her iki kromozomda da bulunması gerekir. Bu nedenle, tek kopyaya sahip bireyler hastalığı taşımayabilir, ancak hastalığı çocuklarına aktarabilirler.

Gilbert Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Gilbert hastalığı genellikle belirgin semptomlara yol açmaz. Hastaların %30’unda herhangi bir belirti görülmeyebilir. Ancak bazı durumlarda belirtiler ortaya çıkabilir ve bu belirtiler genellikle ciltte ve göz akında sarılık, bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, halsizlik şeklinde kendini gösterir. Bu semptomlar, uzun süreli açlık, yetersiz sıvı alımı, yoğun egzersiz, alkol tüketimi, bazı ilaçlar, stres, enfeksiyonlar, cerrahi operasyonlar ve soğuğa maruz kalma gibi durumlar sonucu tetiklenebilir.

Gilbert Hastalığının Tanısı ve Tedavisi

Gilbert hastalığının tanısı, belirti gösteren hastaların doktora başvurması ve çeşitli biyokimyasal kan testlerinin yapılmasıyla konur. Yükselmiş bilirubin seviyeleri tespit edildikten sonra, diğer hastalıkların varlığı elenerek kesin tanı koyulur. Tedavi genellikle gerekmez; ancak semptomların kontrol altına alınması için bazı ilaçlar kullanılabilir. Hastalığın yönetiminde en önemli nokta, semptomları tetikleyen durumların önlenmesidir. Bu nedenle, hastalara yaşam tarzı değişiklikleri önerilir.

Yaşam Tarzı Önerileri

• Yoğun egzersizlerden kaçınıp hafif egzersizler tercih edilmelidir.
• Günlük en az 2,5-3 litre su tüketilmelidir.
• Yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazanılmalıdır.
• Günde en az 7 saat kaliteli uyku alınmalıdır.
• Alkol tüketimi sınırlandırılmalı, hatta tamamen bırakılmalıdır.
• Stresten uzak durulmalıdır.
• Soğuk havaya maruz kalmamaya özen gösterilmelidir.

Bu önlemler, Gilbert hastalığı semptomlarının ortaya çıkmasını engellemeye yardımcı olabilir.