Rotavirüs, Latince'de tekerlek anlamına gelen "rota" kelimesinden adını alır ve dairesel bir biçime sahiptir. Birçok farklı rotavirüs türü bulunduğundan, aşılanmış bireylerin farklı bir rotavirüs türü ile enfekte olma riski vardır. Neredeyse herkes hayatı boyunca en az bir kez rotavirüse yakalanır. Ancak, rotavirüs aşısı yaptıran kişilerde enfeksiyon daha hafif seyreder. Bebek ve çocuk ölümlerinin yaygın olduğu bu enfeksiyona karşı yapılacak aşı, virüsün etkisini azaltmak açısından büyük önem taşır.

Rotavirüs Enfeksiyonunun Belirtileri Nelerdir?

Rotavirüs, mide ve bağırsak dokusunun enflamasyonuna neden olur. Kuluçka süresi kısa olup, belirtiler genellikle iki gün içinde ortaya çıkar. Ateş ve kusma, ilk belirtiler arasındadır. Ardından, bir haftayı geçen ishal görülür. Karın ağrısı da bu belirtilere eşlik edebilir. Belirtileri hafifletmeye yönelik ilaçlar geçici rahatlama sağlayabilir, ancak bu ilaçlar virüsü yok etmez. Çocuklarda 24 saati geçen ishal, aşırı kusma, dışkıda kan, 40 dereceyi geçen ateş ve yoğun ağrı durumlarında doktora başvurulmalıdır. Dehidrasyon belirtileri de acil müdahale gerektirir. Yetişkinlerde iki gün boyunca geçmeyen ishal, yüksek ateş, dışkıda veya kusmada kan görülmesi ve baş dönmesi gibi durumlarda da sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Rota Virüsü Nasıl Bulaşır?

Rotavirüs en çok kış ve bahar aylarında aktiftir ve üç şekilde bulaşır:

1. Dışkı ile kontamine olmuş ellerin ağza götürülmesi.
2. Kontamine yüzeylere dokunduktan sonra ellerin yıkanmadan ağza götürülmesi.
3. Kontamine yiyecekler yoluyla.

Enfekte kişilerin dışkısında belirtilerin ortaya çıkmasından iki gün önce ve belirtilerin ortadan kalkmasının ardından on gün boyunca varlık gösterir. Elleri ağza ve yüze götürme en sık karşılaşılan bulaşma biçimidir. Tuvaletten sonra ellerin iyi yıkanmaması enfekte kişilerin virüsü bulaştırma riskini artırır. Virüs, dezenfekte edilmeyen yüzeylerde haftalarca yaşayabilir.

Rotavirüs Risk Faktörleri Nelerdir?

0-3 yaş grubundaki çocuklar, enfeksiyon riski açısından en yüksek gruptadır. Kreş ve çocuk bakım evleri gibi yerlerde virüslerin yayılması kolaydır. Bu ortamlarda bulunan çocuklar ve bakımlarıyla ilgilenen yetişkinler de risk altındadır.

Rotavirüsten Korunma Yolları Nelerdir?

Ellerinizi sık sık yıkamak, rotavirüsten korunmanın en etkili yoludur. Tuvaletten çıktıktan ya da bebek bezini değiştirdikten sonra ellerinizi yirmi saniye boyunca su ve sabunla yıkamanız enfeksiyon riskini azaltır. Çocuklara el yıkama alışkanlığı kazandırmak ve ortak kullanılan tuvaletlerin hijyenine dikkat etmek önemlidir.

Rotavirüs Aşısı

Ağız yoluyla uygulanan iki çeşit rotavirüs aşısı bulunmaktadır. İki ya da üç doz olarak uygulanan bu aşılar, genellikle 6 aydan küçük bebeklere yapılır. Aşının uygulandığı ülkelerde, aşının yaygınlaşmasıyla birlikte hastaneye yatış gerektiren vakalarda yıllık 40-50 bin civarında azalma görülmüştür. Türkiye’de de rotavirüs aşısı rutin aşı programlarına dahil edilmelidir.

Rotavirüs Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?

Nadir de olsa, aşı, bağırsağın kendi üstüne katlanmasına veya bağırsak tıkanmasına neden olabilir. Aşılama öncesinde benzer komplikasyonlar geçiren bebeklerde, aşılama sonrasında bu komplikasyonların tekrarlama ihtimali daha yüksektir. Aşı sonrası kusma, ishal veya anormal bağırsak hareketleri görüldüğünde acilen doktora başvurulmalıdır.

Rotavirüs Tedavisi Nedir?

Rotavirüs için kesin bir tedavi yöntemi yoktur. Tedavi belirtilerin azaltılması ve bağışıklık sisteminin desteklenmesine yöneliktir. İshal ve kusmaya bağlı dehidrasyon riski bulunduğundan, bol su tüketilmeli ve bağırsak hareketlerini zorlamayacak besinler tercih edilmelidir. Ağır ishal durumlarında, bağırsak hareketlerini artıran yiyeceklerden ve dehidrasyon riskini artıracak kafein içeren yiyecek ve içeceklerden kaçınılmalıdır.