Türkiyede İnme İle Mücadelede Yeni Bir Dönem

Sağlıklı Türkiye, World Stroke Organization Stroke Support Organization (SSO) ağının bir parçası oluyor.

1. Küresel Resim ve WSO’nun Rolü

İnme, dünya çapında her yıl 12 milyon yeni olgu ve 6,5 milyon ölüme yol açarak kalıcı sakatlık ve bunama nedenleri arasında üst sıralarda yer almaktadır. Yaşam boyu risk, 25 yaş üzerindeki her dört kişiden biri için inme geçirme ihtimaline kadar yükselmiştir. Bu tabloya yanıt olarak Dünya İnme Örgütü (WSO), küresel savunuculuk ve kapasite geliştirme çalışmaları yürütmekte ve ulusal paydaşlarla iş birliği içinde “İnmeye Karşı Yaşam Boyu Özgürlük” vizyonunu desteklemektedir.

2. WSO Yayınlarından Temel Bulgular

Global Stroke Fact Sheet 2025 yayınına göre, dünya genelinde 101 milyon kişi inme sonrası hayatını sürdürmektedir. 2050 yılına kadar küresel inme ölümlerinde %50 artış öngörülmektedir.

Stroke Support Organization Toolkit 2024 yayını, inmenin %90’ının modifiye edilebilir risk faktörleriyle önlenebileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, inme hasta ve yakınları derneklerinin sürdürülebilir finansman ve insan kaynağı ihtiyaçları vurgulanmaktadır.

Roadmap to Delivering Quality Stroke Care yayını ise kanıta dayalı bakım standartlarını uygulamak ve izlemek için çerçeve sunmaktadır. Bu rehber Türkçe dahil sekiz dilde yayımlanmıştır.

3. SSO Modeli: Neden Önemli?

WSO’nun SSO modeli, gönüllüler, sağlık profesyonelleri ve inme yaşamış bireyleri tek çatı altında toplayarak şu katkıları sağlar:

Toplumsal farkındalığı artırır.
“Hayat Sonrası İnme” hizmetlerinde boşlukları kapatır.
Politika yapıcıları güçlü hasta ve yakınları sesleriyle buluşturur.

4. Türkiye’de İnme Yükü ve Boşluk Analizi

GBD 2019 verilerine göre, Türkiye’de yılda 125.345 yeni inme vakası görülmektedir (154/100.000 kişi). 1.080.380 kişi inme sonrası yaşamaktadır (%1,3). Her yıl 48.947 kişi inme nedeniyle hayatını kaybetmekte; yıllık toplam kayıp yaklaşık 993.000 DALY düzeyindedir.
TÜİK 2020 verilerine göre, yıllık 35.880 inme ölümü gerçekleşmektedir. Bu, her 15 dakikada bir kişinin inme nedeniyle yaşamını yitirdiği anlamına gelmektedir.
Genç ve kadın yükü yüksektir. Vakaların %17,4’ü 50 yaş altındadır ve %54,3’ü kadındır. Bu durum, hem iş gücü kaybı hem de bakım yükü açısından ciddi bir maliyet doğurmaktadır.
Tip dağılımına bakıldığında, vakaların %65,1’i iskemik, %34,9’u kanamalıdır (İntraserebral Hemoraji + Subaraknoid Kanama). Hipertansiyon kontrolündeki açıklar hâlâ kritik bir sorun teşkil etmektedir.
Veri ve hizmet alanında önemli boşluklar mevcuttur. Türkiye’de ulusal düzeyde gerçek zamanlı bir inme kayıt sistemi bulunmamaktadır. Mekanik trombektomiye 1 saat içinde erişim oranı %50’nin altındadır ve bölgesel eşitsizlikler devam etmektedir.

5. Sağlık Politikaları Derneği’nin Yol Haritası

Kurumsal Üyelik: Derneğimizin WSO-SSO ağına resmi üye olarak kabul edilmesi hedeflenmektedir.
Kapasite Geliştirme: Gönüllü ve profesyonellerden oluşan karma bir çekirdek ekip kurulacak; yönetim ve fon yapısı oluşturulacaktır.
Savunuculuk ve Politika: Ulusal İnme Eylem Planı taslağı hazırlanacak ve TBMM ile Sağlık Bakanlığı nezdinde lobi faaliyetleri yürütülecektir.
Farkındalık Kampanyası: “İnmeden Güçlüyüz Türkiye” adlı kampanya, 29 Ekim 2025 Dünya İnme Günü’nde kamuoyuyla paylaşılacaktır.
Hizmet ve Araştırma: “Yaşam Sonrası İnme” destek hattı pilot olarak başlatılacak ve ulusal inme veri tabanı için paydaş iş birliği tesis edilecektir.

6. Çağrımız

Sağlık otoritelerine: Ulusal inme stratejisi geliştirmek ve finansal sürdürülebilirliği desteklemek üzere iş birliğine çağırıyoruz.
Akademi ve STK’lara: Rehabilitasyon, bakım ve savunuculuk alanında ortak projeler geliştirmeye davet ediyoruz.
Özel sektöre: Sorumlu yatırım ve sosyal etki programlarınızla inme mücadelesine katkıda bulunmanızı bekliyoruz.
Bireylere: Risk faktörlerinizi kontrol ettirin, gönüllü ağımıza katılın ve inme sonrası hayatı iyileştirmeye yönelik çözümlere destek olun.

Sağlıklı Hayatı Teşvik ve Sağlık Politikaları Derneği olarak, küresel bilgi birikimini Türkiye’nin ihtiyaçlarıyla buluşturacak; önlenebilir, tedavi edilebilir ve yaşam kalitesi yönetilebilir bir inme ekosistemi için mücadeleye başlıyoruz. Birlikte hareket edersek, “İnmeye Karşı Daha Güçlüyüz!”

Kaynaklar

Global Stroke Fact Sheet 2025 – World Stroke Organization
Stroke Support Organization Toolkit 2024 – World Stroke Organization
Roadmap to Delivering Quality Stroke Care – World Stroke Organization
GBD 2019 Verileri – tjn.org.tr
TÜİK 2020 Verileri – Anadolu Ajansı
Stroke Support Organization Membership Guide – World Stroke Organization
World Stroke Day Materyalleri – World Stroke Organization
WSO Küresel Politik Ajandası – World Stroke Organization